Cây cối xay khô

Mô tả

Cây cối xay là một loại cây mọc hoang khắp nơi trên đất nước ta. Bằng cách nhân giống từ hạt, gieo vào đầu mùa mưa, đến mùa hè thu thì người ta thu hoạch toàn cây, đem rửa sạch đất, cắt khúc ngắn rồi sấy khô để dùng làm thuốc.

Đây là loại cây nhỏ, mọc thành bụi, cao 1 – 2m, sống hằng năm hay lâu năm. Toàn thân cây cũng như các bộ phận đều được phủ một lớp lông măng mềm, lá mọc so le hình tim, mép lá có khía răng cưa. Hoa cây cối xay có màu vàng, mọc đơn ở kẽ lá, cuống hoa dài bằng cuống lá. Quả có tới 20 noãn dính lại với nhau nhìn trông như cối xay gió.

Toàn bộ cây đều được dùng để làm thuốc, từ lá cây, hoa, quả, hạt cho đến rễ cây và trong mỗi bộ phần đều có chữa những dưỡng chất quan trọng. Trong lá có chứa chất asparagine và nhiều chất nhầy. Hạt cối xay gió chứa 1.6% raffinose, 4.21% dầu nửa khô chủ yếu là glyceride của các acid linoleic, oleic, palmitic, stearic. Rễ cây chứa dầu béo, b- sitosterol, b-amyrin và một loại alcaloid. Cây cối xay có chứa tinh dầu gồm thành phần là các chất b-pinen, caryophyllen oxyd, cineol, geraniol, geranyl acetat, alemen, eudesmol, farnesol, borneol.

Theo Y học cổ truyền, cây cối xay có vị hơi ngọt, tính bình, có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, long đờm, lợi tiểu. Chính thành phần chất nhầy có nhiều trong lá có tác dụng dịu kích thích. Sử dụng hạt cây có tác dụng nhuận tràng, kích dục.

Trong dân gian đã có những bài thuốc chữa bệnh có sử dụng cây cối xay khô như chữa cảm sổ, nhức đầu do phong nhiệt; chữa bệnh sốt vàng da, phụ nữ sau kho sinh đẻ bị cảm phong nhiệt,bị phù thũng; trị chứng ù tai, đau tai, giảm thính lực; là một loại thảo dược tốt cho hệ tiêu hóa, chữa tiểu tiện bí, tiểu rắt, tiểu buốt; điều trị trĩ nội, trĩ ngoại và rất tốt cho bệnh nhân bị thoái hóa xương khớp.